De corrigerende tik – de eindeloze discussie

corrigerende tik

Aanleiding voor dit artikel

Afgelopen week verscheen er op Facebook een bericht over de corrigerende tik. Uit de reacties daaronder bleek al snel dat een groot deel van de mensen vond dat dit wel moest kunnen. Dit kwam ook overeen met de onderzoeken die hiernaar zijn gedaan. Uit onderzoek bleek dat in 2005 maar 19% van de mensen een corrigerende tik uitdeelt aan hun kinderen en in 2014 70% van de mensen. Om maar meteen met de deur in huis te vallen: Ook de corrigerende tik is in ons land bij wet verboden sinds 2007.

Kind verantwoordelijk maken voor het probleem

Een corrigerende tik vindt men, ondanks dat verbod, geen mishandeling en zij zeggen dat het een opvoedkundige tik is. Dit is simpelweg niet correct, maar wat de pedagogische tik dan wel is, zijn de meningen over verdeeld. Een deskundige zei laatst: “Een opvoedkundige / pedagogische tik is een tik die je als een reflex bijvoorbeeld uitdeelt als er dreigend gevaar is. Je hebt niet eens tijd om daar eerst een praatje over te houden, want dan is het leed al geschiedt.” Ik kan mij in dat standpunt vinden. 

Een kind een tik geven uit onmacht, omdat je in praten geen oplossing vindt, is echter iets anders. Wat me vooral opvalt is dat veel ouders zeggen dat praten niet helpt, maar dit probleem bij het kind leggen in plaats van bij hun opvoeding. Een kind wat vanaf de allereerste start duidelijke grenzen aangeboden krijgt zal meestal niet ongevoelig zijn voor duidelijke taal of mimiek en anders zijn er tal van andere methodes. Uitzonderingen natuurlijk daar gelaten (denk aan kinderen met ernstige gedragsproblemen of stoornissen). Niet zelden zijn het de ouders die zelf het kind niet consequent benaderen, of in eerste instantie te vrij hebben gelaten (want goh.. een rebellerende peuter is gewoon schattig dus daar kun je nog om lachen) en als het dan uit de hand loopt en ze het kind niet meer onder controle kunnen houden dit gaan doen, want praten werkt niet meer.

“Ik ben er niet slechter van geworden.”

Uit onderzoek is opnieuw gebleken dat de effecten op lange termijn negatief van invloed zijn op de mentale gezondheid van het kind, maar velen lijken dit niet heel serieus te nemen. Voor dit onderzoek hebben ze 160.000 (!) kinderen over een periode van 50 jaar, van de leeftijd 0 tot 3 jaar geanalyseerd. Je kan dan dus niet echt spreken van een twijfelachtig onderzoek kijkende naar de omvang ervan. De mensen die zelf de tikken uitdelen roepen om het hardst in de reacties dat zij ze vroeger ook hebben gehad en er niet slechter van zijn geworden. De vraag is of dat in alle gevallen zo is. Want volgens mij kijken we allemaal naar een maatschappij waarvan we vinden dat er buitensporig / teveel / zinloos geweld voorkomt in relaties, op straat etc. En wij als ouders geven een voorbeeld aan onze kinderen toch?

Het leereffect en autonomie

Uit de reacties blijkt dat mensen praten met kinderen maar slap geouwehoer en vervelend pedagogisch geneuzel vinden. De vraag is wat een kind leert van een tik. Het kind zal zeker de volgende keer niet het vervelende gedrag vertonen. Maar slechts omdat het kind de vernedering van de tik niet meer wil. Niet omdat het kind door die tik zo goed begrijpt wat het fout heeft gedaan. Of waarom het gedrag onacceptabel is of het kind plotseling zoveel respect voor je heeft. Weet dat kind dat wel heel goed, zal deze echt wel op den duur stoppen met te vaak de grenzen opzoeken. Maar ouders moeten ook gaan zien dat de grenzen opzoeken gezond gedrag is voor een kind en het juist zorgelijk is als ze dit niet meer doen. Zij vechten voor hun eigen autonomie door jou op de proef te stellen. Iets wat ze in hun latere leven beter wel dan niet gedaan kunnen hebben. 

In een eerder onderzoek kwam naar voren dat kinderen die een tik krijgen, al voorafgaand aan de tik stress ervaren. Ze weten wat er gaat komen. Uit deze stress kan in bepaalde gevallen echter opnieuw ongewenst gedrag ontstaan, waardoor de tik alsnog uitgedeeld zal worden, ondanks dat het kind heeft ervaren deze straf te zullen krijgen. En wat doet een ouder dan als de tik niet meer helpt? Er zullen ouders zijn die de grenzen dan steeds verder gaan verleggen.

Een moeder geeft onder het artikel aan: “ik zoek later wel een psycholoog voor mijn kind… maakt me niet uit, maar voor nu helpt het in ieder geval het gedrag tegen te gaan.” Tenenkrommend in mijn ogen.. een moeder die haar eigen korte termijn rust belangrijker vindt dan de volwassene die hier over zoveel jaar rondloopt.

Tegenstrijdige onderzoeksresultaten

Sommige ouders zullen ook zeggen dat er ook onderzoeken zijn die aangeven dat het helemaal niet zo slecht gesteld is met kinderen die thuis een tik krijgen. En die onderzoeken zijn er inderdaad ook. Bij diverse onderzoeken worden verschillende dingen meegewogen. Bij het ene onderzoek kijkt men ook naar andere factoren zoals gezinssamenstelling, culturele achtergrond, schoolresultaten enzovoort. Bij het andere onderzoek niet. Daardoor kunnen er in de diverse onderzoeken discrepanties ontstaan over hoe schadelijk het nu werkelijk is. Maar door je ogen en oren goed de kost te geven kun je zelf redelijk goed je eigen conclusies trekken. Volwassenen die hun partner slaan en veel overige daders van gewelddadige incidenten hebben vrijwel allemaal als kind fysieke straffen gehad. Dit blijkt niet alleen uit onderzoek, maar men kan deze informatie ook vinden in eigen omgeving en nieuwsberichten. Ook zie je dat ze op school makkelijker andere kinderen of thuis hun broertjes of zusjes slaan.

Tot slot

Ik wil mensen zeker niet vertellen hoe ze hun kind op moeten voeden. Maar waarom zoeken we elke scheet die een kind laat op in google en vragen we om deskundig advies, omdat we zo bezorgd zijn over het welzijn van die kleine spruit. En verdiepen we ons anderzijds niet in de gevolgen van ons handelen als het aankomt op fysiek straffen? Waarom kun je niet zeggen: ‘Oké…ik ben ermee opgegroeid en er niet slechter van geworden, maar dat was in een tijd dat er minder onderzoek naar was gedaan… Misschien is het handig om het zelf niet voort te zetten nu ik dit weet?’ Of dat we als ouders in ieder geval open staan voor een andere kijk erop en er onderzoek naar doen. Waarom gaan ouders niet bij zichzelf te raden: ‘Is het voor mijn kind wel nodig? Kan ik zelf iets anders doen om dit te corrigeren?’ Er zijn ouders die zeggen dat hun kind er niet gebukt onder gaat en toch manifesteren er zich problemen op andere vlakken, waar men geen verklaring voor kan vinden. Daarbij lijken de ouders vaak niet in staat de link te leggen tussen hun manier van opvoeden en het probleem wat zich op een ander vlak voordoet. Wanneer een kind gedrag laat zien wat niet past bij de leeftijd, zoals weer in de broek plassen, hebben veel ouders de neiging na te denken over hun handelen met betrekking tot zindelijkheid, maar richten zich minder snel op de mogelijkheid dat de fysieke reactie een uiting kan zijn van innerlijke stress bij het kind. 

Waarom zegt een volwassene: “Ik mag van de wet niet door rood licht rijden en dus doe ik dat niet, ondanks dat ik het onzin vind als er geen verkeer aankomt” maar zeggen we niet: “Ik mag van de wet mijn kind geen corrigerende tik geven dus doe ik dat niet”? Vermoedelijk, omdat er een directe straf kan volgen wanneer de volwassene door rood zal rijden (boete), waar het andere niet gezien zal worden of gedoogd wordt. Degene die door rood rijden niet als een probleem ervaart, laat dit dus alleen ter voorkoming van straf en niet, omdat hij werkelijk het belang ervan inziet. Deze persoon zal dus ook sneller door rood rijden, wanneer naar zijn of haar mening de situatie erom vraagt en er geen waarneembare dreiging van de straf is en heeft daarmee de echte en dringende reden van niet door rood mogen rijden niet begrepen of uit het oog verloren. En dat is dan een volwassene. Pas dit eens toe op het gedrag en het straffen van het kind. Op het moment dat er geen dreiging is van de ouder die de tik uitdeelt, zal het kind het gedrag alsnog vertonen. Je kunt je afvragen of je dan een opvoedkundig doel hebt behaald.   

 

1 reactie


  1. Ik heb 30 jaar een kinderkledingwinkel gehad en daar maak je wel eens iets mee. Jaren geleden gaf een moeder een kind een tik midden in de winkel. Ik stoof er op af met de opmerking: “DAT doen we hier niet”. Die moeder heb ik nooit meer gezien, maar ik voelde dat ik het kind moest verdedigen. Een tik uitdelen is zo onvolwassen, zo slecht, dat naar, dat ik er onpasselijk van word. Ben blij met je artikel, want ik voel hetzelfde. gr. Jeannet

    Beantwoorden

Reageer