“Zeg eens netjes dankjewel!” Niet met Selectief Mutisme!

selectief mutisme kinderen

Bij onze Albert Heijn werkt een mevrouw die het vast ontzettend goed zal bedoelen, maar elk kind de stuipen op het lijf kan jagen zodra het kind door het poortje de winkel in is gekomen. Meteen vooraan, bij de groenteafdeling staat ze. Wanneer ze een kind ziet, laat ze direct de prei en tomaten uit haar handen vallen, trekt een sprintje naar de bananen, rukt met geweld een banaan bij zijn familie weg en stormt dan op het kind af. Vervolgens laat ze toch nog enigszins een pedagogische kwaliteit zien, door het kind te benaderen op ooghoogte. Ze kijkt het kleine mensje allervriendelijkst aan en vraagt dan: “Wil jij graag een banaantje van mij?” Het kind, een beetje onder de indruk van deze imposante mevrouw knikt verlegen van ja. En dan gebeurt het. Ze zegt: “Je moet wel dankjewel zeggen hoor, anders krijg je volgende keer geen banaan meer van mij. Zeg eens netjes dankjewel.” Daarna doet ze een poging om de naam van het kind te ontfutselen en als ze die dan weet, zal ze die ook onthouden. De volgende keer dat het kind binnenkomt staat ze er weer. Mét banaan. En dan zegt ze: “Hey Jantje. Ken je mij nog? Jij hebt vorige keer geen dankjewel gezegd toen ik je een banaantje gaf. Ga je dat nu wel doen?”

Selectief mutisme

Nu zijn er kinderen die er zich niet zoveel van aantrekken en er zijn kinderen die het gewoon niet zo leuk vinden. Maar er zijn ook kinderen bij wie deze mevrouw zorgt voor een regelrecht trauma. Selectief Mutisme is een zeldzame angststoornis die bij kinderen en in veel mindere mate, bij volwassenen voorkomt. De kindjes die te maken hebben met Selectief Mutisme spreken niet in situaties waarvan dit van hen verwacht mag worden. Opvallend daarbij is dat ze wel praten bij mensen waar ze vertrouwd mee zijn. Ouders rapporteren vaak dat een kind hen de oren van het hoofd kletst thuis. Wanneer er bij dat kind zoveel druk op gelegd wordt om te spreken, zal het probleem enkel verergeren.

De DSM 4  (Diagnostic and Statistic Manual for Mental Disorders, vierde editie) geeft de diagnostische criteria aan, maar het is slechts een middel ter classificatie. De uiteindelijke diagnose moet gesteld worden door een deskundige die hierin gespecialiseerd is.

  • Niet spreken in specifieke sociale situaties (waarin verwacht wordt dat er wel gesproken wordt, bijvoorbeeld op school) ondanks spreken in andere situaties.
  • De stoornis interfereert met het functioneren op school of op het werk, of met sociale communicatie.
  • Duur van tenminste een maand (niet beperkt tot de eerste maand op school).
  • Het niet spreken wordt niet veroorzaakt door een gebrek aan kennis van, of vertrouwen met, de gesproken taal die nodig is voor de sociale situatie.
  • De klacht wordt niet beter verklaard door taal-/spraakstoornis (bijvoorbeeld stotteren) of door een gebrek aan kennis van de gesproken taal die nodig is voor de sociale situatie.

Vergeleken met andere verlegen kinderen bevinden selectief mutistische kinderen zich aan het uiterste eind van het spectrum van deze verlegenheid. Het kan zijn dat genetische factoren een rol spelen. Selectief mutisme is niet gebonden aan sociale klasse of intelligentie; het komt in alle lagen van de bevolking voor.

Hulp zoeken

Vaak komt Selectief Mutisme aan het licht tussen 2 en 5 jaar. Met regelmaat ontstaan de vermoedens wanneer het kind naar de peuterspeelzaal gaat en daar niet praat. Het is vaak lastig om onderscheid te maken tussen normale verlegenheid en selectief mutisme, waardoor regelmatig een diagnose lange tijd uitblijft. Sommige ouders voelen veel onmacht, want de omgeving doet alsof zij het kind niet de tijd willen geven zich te ontwikkelen. En zeker wanneer het je eerste kindje is en je weinig vergelijkingsmateriaal hebt, kan het lastig zijn. Toch moet ook in het achterhoofd gehouden worden, dat in veel situaties het wél over gaat en het inderdaad een fase in de ontwikkeling betreft.

Als het kind wel selectief mutisme heeft is het van belang dat het kindje behandeld wordt hiervoor. De prognose verslechterd met de tijd dat met de behandeling gewacht wordt. Het niet spreken is dan een gewoonte geworden die lastig te doorbreken is.
Selectief mutisme is een onderwerp dat je niet dagelijks tegenkomt, maar als je er eenmaal op geattendeerd bent en informatie opzoekt zul je zien dat er genoeg over te vinden is.

Wil je er meer over weten of ben je op zoek naar advies of hulp? Kijk dan op de website www.spreektvoorzich.nl

 

Reageer